केंद्र शासनाकडून जनगणना २०२७ च्या कामाकाजासाठी प्राप्त झालेल्या निधीचे वाटप शासन निर्णय 09/07/2026



महाराष्ट्र शासन सामान्य प्रशासन विभाग शासन निर्णय क्रमांकः जनग-१२२६/प्र.क्र.४७/विकाअ मादाम कामा मार्ग, हुतात्मा राजगुरू चौक, मंत्रालय, मुंबई ४०० ०३२. तारीख : ०९ जुलै, २०२६.

वाचा

१) महारजिस्ट्रार व जनगणना आयुक्त कार्यालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे क्रमांक:-NO. ९/३५/२०२५-CD (Cen), दिनांक २४ डिसेंबर, २०२६ चे परिपत्रक.

२) संचालक, जनगणना कार्य निर्देशालय, भारत सरकार, महाराष्ट्र, मुंबई यांचे क्रमांक:-DCO-StateCoordination/Census/२०२७, दिनांक ०५ जानेवारी, २०२६ चे परिपत्रक.

३) महारजिस्ट्रार व जनगणना आयुक्त कार्यालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे क्रमांक:- NO. ९/०१/२०२६-CD (Cen)/C. NO.५५५५८, दिनांक ०४ मे, २०२६ चा आदेश १ (i).

४) महारजिस्ट्रार व जनगणना आयुक्त कार्यालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे क्रमांक:-NO. ९/०१/२०२६-CD (Cen)/C. NO.५५५५८, दिनांक ०४ मे, २०२६ चे आदेश १ (ii).

५) महारजिस्ट्रार व जनगणना आयुक्त कार्यालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे क्रमांक:-NO. ९/०१/२०२६-CD (Cen)/C. NO.५५५५८, दिनांक १५ जून, २०२६ चे आदेश २ (i).

६) महारजिस्ट्रार व जनगणना आयुक्त कार्यालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे क्रमांक:-NO. ९/०१/२०२६-CD (Cen)/C. NO.५५५५८, दिनांक १५ जून, २०२६ चे आदेश २ (ii).

प्रस्तावना

केंद्रीय जनगणना कायदा, १९४८ आणि जनगणना नियमावली, १९९० च्या कायदेशीर चौकटीच्या अधिन राहून जनगणना करण्यात येते. केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या दि.१२ डिसेंबर, २०२५ रोजी झालेल्या बैठकीत मा. मंत्रिमंडळाने भारताची जनगणना २०२७ ला मंजूरी दिली आहे. सदर जनगणना दोन टप्प्यात करण्यात येणार आहे. पहिल्या टप्प्यात घरांची यादी आणि घरगणना करण्यात येणार आहे, तर दुसऱ्या टप्प्यात लोकसंख्या गणना केली जाणार आहे.

०२. राज्यात जनगणना २०२७ चे पहिल्या टप्प्याचे कामकाज दिनांक १६ मे, २०२६ ते दिनांक १४ जून, २०२६ या कालावधीत पार पडले आहे. उपरोक्त वाचा ३, ४, ५ व ६ येथील केंद्र शासनाच्या आदेशान्वये महाराष्ट्र शासनास जनगणनेच्या कामाकरिता एकूण रुपये २५६,०७,३७,९५३/- (अक्षरी रुपये दोनशे छप्पन्न कोटी, सात लक्ष, सदतीस हजार, नऊशे त्रेप्पन्न फक्त) इतका निधी प्राप्त झाला आहे. तसेच यापूर्वीचा शिल्लक निधी रुपये ५२,५२,४६,०२१/- (अक्षरी रुपये बाव्वन्न कोटी, बाव्वन्न लक्ष, सेहेचाळीस हजार, एकवीस फक्त) इतका आहे. अशाप्रकारे जनगणना-२०२७ करिता एकूण रुपये ३०८,५९,८३,९७४/- (अक्षरी रुपये तीनशे आठ कोटी, एकोणसाठ लक्ष, त्र्याऐंशी हजार, नऊशे चौ-याहत्तर फक्त) इतका निधी PFMS प्रणालीवरील स्टेट नोडल खात्यामध्ये उपलब्ध आहे. सदर निधी संबंधित जिल्हा व महानगरपालिका यांना जनगणनेच्या पहिल्या टप्प्याकरिता वितरित करण्याची बाब शासनाच्या विचाराधिन होती. याबाबत शासन पुढीलप्रमाणे निर्णय घेत आहे.

शासन निर्णय

राज्यात जनगणना २०२७ चे पहिल्या टप्प्याचे कामकाज दिनांक १६ मे, २०२६ ते दिनांक १४ जून, २०२६ या कालावधीत पार पडले आहे. जनगणना २०२७ चे पहिल्या टप्प्यांतर्गतच्या खर्चामध्ये जनगणना प्रगणक व पर्यवेक्षक, जनगणना अधिकारी व कर्मचारी यांचे मानधन, बाह्यस्रोत मनुष्यबळ मोबदला, जनगणना प्रशिक्षकांचे मानधन, प्रशिक्षण भत्ता, प्रशिक्षण खर्च, संगणक व तत्सम साहित्य खर्च, भाडेतत्वावरील वाहन / वाहन इंधन खर्च, आकस्मिक निधी इत्यादी बाबींचा समावेश आहे. उपरोक्त वाचा १ व २ येथील केंद्र शासनाच्या परिपत्रकान्वये वरील नमूद बाबींकरीता राज्य, जिल्हा व तालुकास्तरावरील खर्चाच्या मर्यादा विहित केलेल्या आहेत.

०२. उपरोक्त वाचा ३, ४, ५ व ६ येथील केंद्र शासनाच्या आदेशान्वये राज्य शासनास PFMS प्रणालीव्दारे एकूण रुपये २५६,०७,३७,९५३/- (अक्षरी रुपये दोनशे छप्पन्न कोटी, सात लक्ष, सदतीस हजार, नऊशे त्रेप्पन्न फक्त) इतका निधी उपलब्ध करुन दिलेला आहे. तसेच यापूर्वीचा शिल्लक निधी रुपये ५२,५२,४६,०२१/- (अक्षरी रुपये बाव्वन्न कोटी, बाव्वन्न लक्ष, सेहेचाळीस हजार, एकवीस फक्त) इतका आहे. अशाप्रकारे जनगणना २०२७ करिता एकूण रुपये ३०८,५९,८३,९७४/- (अक्षरी रुपये तीनशे आठ कोटी, एकोणसाठ लक्ष, त्र्याऐंशी हजार, नऊशे चौ-याहत्तर फक्त) इतका निधी PFMS प्रणालीवरील स्टेट नोडल खात्यामध्ये उपलब्ध आहे.

०३. सदर निधीमधून जनगणना २०२७ च्या पहिल्या टप्प्याच्या कामकाजाअंतर्गत जनगणना अधिकारी, कर्मचारी, प्रगणक व पर्यवेक्षक यांचे मानधन, बाह्यस्त्रोत मनुष्यबळ मोबदला, जनगणना प्रशिक्षकांचे मानधन, प्रशिक्षण भत्ता, व प्रशिक्षण खर्च, संगणक व तत्सम साहित्य खर्च, भाडेतत्वावरील वाहन/वाहन इंधन खर्च, आकस्मित निधी इत्यादी घटकांकरिता संबंधित जिल्हाधिकारी (३४) व आयुक्त, महानगरपालिका (२९) यांना रुपये २९५,१२,००,०००/- इतका निधी सोबत जोडलेल्या विवरणपत्र "ड" प्रमाणे वितरीत करण्यास मंजूरी देण्यात येत आहे.

०४. सदर निधी जिल्हाधिकारी (३४) व आयुक्त, महानगरपालिका (२९) यांना PFMS प्रणालीद्वारे वितरीत करण्यात येत आहे. निधी वितरणाचे आदेश प्राप्त झाल्यावर सदर प्रयोजनासाठी उघडण्यात आलेल्या बँक खात्यामध्ये वितरीत केलेली रक्कम प्रत्यक्षात जमा झाली आहे. याची निश्चिती करुनच प्रत्यक्ष खर्चाची देयके PFMS प्रणालीद्वारे अदा करावी.

०५. सदर प्रयोजनासाठी खर्च करतांना रजिस्ट्रार आणि जनगणना आयुक्त, गृह मंत्रालय भारत सरकार, नवी दिल्ली तसेच संचालक, जनगणना कार्यालय, मुंबई यांनी वेळोवळी निर्गमित केलेल्या सूचनांचे पालन करूनच जिल्हाधिकाऱ्यांनी व आयुक्त महानगरपालिका यांनी जनगणना २०२७ च्या बाबींसाठी खर्च करावा. सदर प्रयोजनासाठी उपलब्ध करण्यात आलेला निधी केंद्र शासनाने विहित केलेल्या मानकांनुसार व खर्चाच्या मर्यादेत करण्याची जबाबदारी संबधीत जिल्हाधिकारी व आयुक्त, महानगरपालिका यांची राहील.

०६. जनगणना-२०२७ च्या खर्चाकरिता केंद्र शासनाकडून निधी उपलब्ध होणार आहे. यास्तव जनगणनेच्या खर्चाचे स्वतंत्र लेखे ठेवावेत व दर महिन्याच्या खर्चाचे एकत्रित विवरणपत्र उप सचिव /सह सचिव, सामान्य प्रशासन विभाग (विकाअ), मंत्रालय, मुंबई-३२ व संचालक, जनगणना कार्य निर्देशालय, भारत सरकार, महाराष्ट्र, मुंबई, एक्सचेंज बिल्डिंग, २ रा मजला, सर शिवसागर रामगुलाम मार्ग, बेलार्ड एस्टेट, मुंबई-०१ यांचेकडे पुढील महिन्याच्या १० तारखेपर्यंत न चुकता पाठवावे.

०७. सदर शासन निर्णय, महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध करण्यात आला असून त्याचा संकेताक २०२६०७०९१४५७४७३६०७ असा आहे. हा आदेश डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करुन काढण्यात येत आहे.

महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने.


URMILA POPAT SAWANT

(उर्मिला सावंत) 

अवर सचिव महाराष्ट्र शासन.


प्रति,

१. विभागीय आयुक्त, (सर्व).

२. जिल्हाधिकारी, (सर्व).

३. आयुक्त, महानगरपालिका (सर्व).

४. संचालक, जनगणना कार्य निर्देशालय, महाराष्ट्र, मुंबई.

५. निवड नस्ती (सा.प्र.वि./विकाअ)

कोणत्या जिल्ह्याला किती निधी यासह संपूर्ण शासन आदेश पीडीएफ स्वरूपात डाउनलोड करण्यासाठी खालील Download वर क्लिक करा.

Download


भारत सरकारच्या गृहमंत्र्यालया अंतर्गत जनगणना आयुक्त कार्यालयाने दिनांक 25 जून 2026 रोजी  जनगणना २०२७ च्या पहिल्या टप्प्यातील (एचएलओ) क्षेत्रीय कर्मचाऱ्यांना मानधन (मानधन) वितरणासंदर्भात पुढील प्रमाणे आदेश निर्गमित केले आहे.

क्र. ९/०१/२०२६-सीडी (सेन.)

भारत सरकार

गृह मंत्रालय

रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त कार्यालय, भारत

(जनगणना विभाग/जनगणना विभाग)

सेन्सस भवन, २/ए, मान सिंग रोड, नवी दिल्ली ११००११

दिनांक: २५ जून २०२६

प्रति, 

मुख्य सचिव,

28 राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश (अंदमान आणि निकोबार, आंध्र प्रदेश, अरुणाचल प्रदेश, बिहार, चंदीगड, छत्तीसगड, दादरा आणि नगर हवेली आणि दमण आणि दीव, गोवा, हरियाणा, कर्नाटक, लक्षद्वीप, मध्य प्रदेश, मिझोराम, ओडिशा, सिक्कीम, उत्तराखंड, जम्मू आणि काश्मीर, महाराष्ट्र, जम्मू आणि जम्मू, गुजरात, ला. मेघालय, पुडुचेरी, पंजाब, राजस्थान, तेलंगणा, उत्तर प्रदेश)

विषय: जनगणना २०२७ च्या पहिल्या टप्प्यातील (एचएलओ) क्षेत्रीय कर्मचाऱ्यांना मानधन (मानधन) वितरणासंदर्भात.

सर/मॅडम,

आपणास माहीत आहेच की, जनगणना २०२७ चे उपक्रम सध्या देशभरात मिशन मोडमध्ये राबवले जात आहेत. जनगणना २०२७ चा पहिला टप्पा, म्हणजेच घरांची यादी आणि गृहगणना (HLO), आपल्या राज्यात अंतिम टप्प्यात यशस्वीरित्या पूर्ण झाला आहे. ही प्रगती क्षेत्रीय कार्यकर्ते, पर्यवेक्षक आणि इतर जनगणना कर्मचाऱ्यांच्या समर्पित प्रयत्नांमुळे साध्य झाली आहे. जनगणना मोहीम सुरळीत, प्रभावी आणि वेळेवर पार पडावी यासाठी राज्य सरकारला नियमित अंतराने निधी पुरवला जात आहे.

२. या संदर्भात, घरनोंदणी आणि गृहगणना (HLO) कार्यात गुंतलेल्या सर्व क्षेत्रीय कर्मचाऱ्यांना त्यांचे मानधन (मानधन) स्वीकृत मानकांनुसार विनाविलंब दिले जाईल, हे सुनिश्चित करणे अत्यावश्यक आहे. आव्हानात्मक क्षेत्रीय परिस्थितीत अथकपणे काम करणारे हे कर्मचारी, जनगणनेची कामे विहित वेळेत यशस्वीपणे पूर्ण करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहेत. मानधनाचे वेळेवर प्रदान केल्याने केवळ त्यांच्या अमूल्य सेवेचा गौरव होत नाही, तर त्यांचे समर्पण, प्रेरणा आणि सध्याच्या व आगामी जनगणनेच्या कार्यांचे यशस्वी संचालन टिकवून ठेवण्यासही मदत होते.

३. म्हणून, आपण या संदर्भात संबंधित अधिकाऱ्यांना आवश्यक सूचना दिल्यास, हे कार्यालय आपले आभारी राहील.


आपले नम्र,

(बिस्बजीत दास)

उपमहानिबंधक (प्रशासन)

दूरध्वनी: ०११-२१४१ ०४१० ईमेल: biswajit.das70@nic.in

येथे कॉपी करा: जनगणना संचालन संचालक, 28 राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश (अंदमान आणि निकोबार, आंध्र प्रदेश, अरुणाचल प्रदेश, बिहार, चंदीगड, छत्तीसगढ, दादरा आणि नगर हवेली आणि दमण आणि दीव, गोवा, हरियाणा, कर्नाटक, लक्षद्वीप, मध्य प्रदेश, मिझोराम, गुजरात, जम्मू, जम्मू, दिल्ली, जम्मू, दिल्ली काश्मीर, झारखंड, लडाख, महाराष्ट्र, मेघालय, पुद्दुचेरी, पंजाब, राजस्थान, तेलंगणा, उत्तर प्रदेश)




📱🧾 जनगणना HLO APP वापरताना..

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

✅ Log out केल्यानंतर पुन्हा Log in झाल्यावर सर्व Data Sync लगेचच होत आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

📌 महत्त्वाचा मेसेज:-

Log in करताना Gmail वर आलेला Password वापरू नये.

✔️ App सुरू करताना आपण स्वतः बदललेला Password टाकावा.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

📌 जर Log in होण्यास वेळ लागत असेल तर…

✔️ “Forget Password” वापरावे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

📌   कधी कधी जास्त unsuccessful attempts  झाल्यावर Account Lock झाल्यास घाबरू नका..

कारण … ✔️ साधारणपणे जास्तीत जास्त ३ तासांत Account पुन्हा Unlock होते.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🚨 VERY IMPORTANT :-

❌ LOG OUT झाल्यावर कोणताच Data Delete होत नाही.

म्हणून…

✅ घाबरू नका

✅ इतरांनाही घाबरवू नका

कारण हे Play store मधून घेतलेले Registered App आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

😊 ENJOY THE CENSUS

🧾 जनगणनेचा आनंद घेऊयात.


​महत्त्वाची सूचना: HLO ॲपमध्ये चुकीची 'एंट्री डिलीट' करण्याबाबत योग्य मार्गदर्शन! 

​प्रगणक आणि पर्यवेक्षक मित्रांनो,

जनगणनेचे काम करताना HLO ॲपमध्ये एखादी एंट्री (नोंद) चुकीची झाली तर ती घाईघाईने डिलीट करू नका. यामुळे डेटा आणि अनुक्रम (Sequence) मध्ये मोठी अडचण येऊ शकते. यासाठी खालील योग्य पद्धतींचा अवलंब करा:


​१. जर तुम्ही डेटा सिंक (Sync) केलेला नसेल (Unsynced Data):

​जर सुरुवातीलाच काही नोंदी चुकल्या असतील, तर अपडेशन डेटा (Updation Data) मध्ये जाऊन ती एंट्री डिलीट करा.

​महत्त्वाचे: एंट्री डिलीट करण्यापूर्वी 'व्ह्यू समरी' (View Summary) मध्ये जाऊन ती माहिती कागदावर किंवा तुम्हाला मिळालेल्या अनुदेश पुस्तिकेतील शीटमध्ये लिहून ठेवा. म्हणजे पुन्हा त्या घरी जाण्याची गरज पडणार नाही. 

​जर खूप जास्त चुका झाल्या असतील, तर सर्व एंट्रीज डिलीट करून, ॲप अनइन्स्टॉल (Uninstall) करा, पुन्हा इन्स्टॉल करून लॉग-इन करा आणि नव्याने काम सुरू करा. 

​२. जर तुम्ही डेटा सिंक (Sync) केलेला असेल (Synced Data):

​जर डेटा सिंक झाला असेल आणि तुम्हाला चूक दुरुस्त करायची असेल, तर 'Edit Already Synced Data' या पर्यायात जा. 

​तिथे 'By Self' निवडा.

​हे केल्यावर ती एंट्री 'Updation Data' मध्ये दिसेल, तिथून तुम्ही ती डिलीट किंवा दुरुस्त करू शकता. 


​टीप: या प्रक्रियेत तुमचा लाईन नंबर (Line Number) मिसमॅच होऊ शकतो, पण त्याची काळजी करू नका. तो अनुक्रम बदलला तरी चालतो. 

​३. एका HLB चा डेटा चुकून दुसऱ्या HLB मध्ये भरला गेला असेल तर?

​अशा परिस्थितीत, चुकीच्या HLB मध्ये भरलेला संपूर्ण डेटा डिलीट करा. 

​त्यानंतर ॲप अनइन्स्टॉल करून पुन्हा इन्स्टॉल करा आणि नव्याने काम सुरू करा.

​⚠️ सर्वात महत्त्वाची काळजी:

तुमचा ॲपमधील 'लाईन नंबर' (Line Number) मिसमॅच झाला तरी चालेल, पण प्रत्यक्ष घरावर पेंट केलेला/लिहिलेला 'इमारत क्रमांक' (Building Number) आणि 'गणनाघर क्रमांक' (Census House Number) हा ॲपमधील क्रमांकाशी तंतोतंत जुळला पाहिजे. यामध्ये कोणतीही तफावत असता कामा नये! 

​कोणतीही शंका असल्यास आपल्या पर्यवेक्षकांशी संपर्क साधा.

काम अचूक होण्यासाठी ही माहिती सर्व प्रगणकांच्या ग्रुपवर नक्की शेअर करा! 📲

​सर्वांना जनगणनेच्या कामासाठी खूप खूप शुभेच्छा! 💐


२०२७ जनगणना - HLO ॲपमध्ये चुकीचा डेटा डिलीट झाल्यास काय करावे?

सर्व प्रगणक आणि पर्यवेक्षक बंधू-भगिनींनो,

सध्या २०२७ च्या जनगणनेचे काम सुरू असून HLO (House Listing Operation) ॲपमध्ये माहिती भरताना काही चुका होणे अत्यंत स्वाभाविक आहे. अनेकांचा असा प्रश्न आहे की, "माहिती डिलीट केल्यावर पुढचा लाईन नंबर का येतोय? माझा डेटा पूर्णपणे डिलीट झालाय का?" याविषयीची काही अत्यंत महत्त्वाची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

 ॲप अनइन्स्टॉल करू नका: ॲपमध्ये कोणतीही तांत्रिक अडचण आल्यास किंवा चुकीचा डेटा भरला गेल्यास ॲप चुकूनही अनइन्स्टॉल (Uninstall) करू नका. अडचण आल्यास थेट आपल्या चार्ज ऑफिसरशी संपर्क साधा.


 🔢 अनुक्रमांक (Line Number) बदलत नाही: जर तुम्ही एखादी नोंद डिलीट केली, तर ॲपच्या सिस्टीममधून तो अनुक्रमांक रद्द होतो आणि तो पुन्हा वापरता येत नाही. (उदा. जर तुम्ही १० व्या क्रमांकाची नोंद डिलीट केली, तर पुढची नोंद १० ऐवजी ११ व्या क्रमांकावरच होईल). त्यामुळे डेटा पूर्ण डिलीट झाला नाही, असा गैरसमज करून घेऊ नका.


 Delete ऐवजी Edit चा वापर करा: कोणतीही चुकीची नोंद घाईघाईत डिलीट करण्यापूर्वी पर्यवेक्षक किंवा चार्ज ऑफिसरचा सल्ला नक्की घ्या. शक्यतो चुकीची माहिती डिलीट करण्याऐवजी ती 'Updation Data' मध्ये जाऊन 'Edit' करून दुरुस्त करावी.


 📊 फायनल सारांशात (Summary) सर्व नोंद राहते: तुम्ही डिलीट केलेल्या नोंदी ॲपमध्ये रद्द (Disabled) होतात, पण त्याची माहिती थेट विभागाकडे जाते. तुमच्या फायनल सारांशामध्ये एकूण घरे आणि हटवलेली (Deleted) घरे असा स्पष्ट तपशील दिसतो.


🛡️ डेटा डिलीट झाल्यास घाबरू नका (सर्वांत महत्त्वाचे):

जर तुमच्याकडून ॲपमध्ये चुकून डेटा डिलीट झाला असेल, तर अजिबात घाबरून जाऊ नका! 

त्याने तुमच्या कार्यावर कोणताही विपरीत परिणाम होणार नाही, कारण सिस्टीममध्ये रद्द केलेल्या नोंदींचा (Deleted records) पारदर्शक रेकॉर्ड आपोआप सेव्ह होतो. असे असले तरी, डिलीट करण्याची वेळ येऊ नये यासाठी पुढील कार्य अत्यंत काळजीपूर्वक करा. 


📲 ही माहिती आपल्या इतर प्रगणक आणि पर्यवेक्षक सहकाऱ्यांसोबत नक्की शेअर करा जेणेकरून सर्वांचे काम निर्दोष आणि सोपे होईल.


`भारताची जनगणना 2027`

👇 HLO ॲप मधील काही सामान्य समस्या आणि त्यांचे समाधान.


समस्या क्र. 1

पासवर्ड बदलणे किंवा forgot password मध्ये एरर किंवा "device not registered for this user" error

समाधान 👉

पहिल्या वेळी पासवर्ड मोबाईल मधून बदलता येत नाही सुरुवातीला CMMS पोर्टल मधूनच पासवर्ड रिसेट करणे.

संगणकावर किंवा मोबाईल मध्ये chrome/browser उघडून census.gov.in संकेतस्थळावर जाणे.

तिथे संबंधित प्रगणक/पर्यवेक्षक यांचा user id व CAPTCHA टाकून आलेला OTP टाकावा. पुढील पेज वर पासवर्ड विचारला जाईल त्या ठिकाणी Forget Password वर क्लिक करून नवीन password सेट करावा.

 त्यानंतर डिवाइस रजिस्टर करणे. 



समस्या क्र.2

 Sync करत असताना Sync info

 समाधान 👉

चांगल्या नेटवर्कमध्ये प्रयत्न करा डेटा सिंक होईल....


समस्या क्र. 3

Attestation Failed मेसेज

 समाधान 👉 

पहिल्या वेळी डिवाइस रजिस्ट्रेशन चांगल्या वायफाय मध्ये करणे तरीपण समस्या राहिली तर डिवाइस मध्ये सेक्युरिटी समस्या असू शकते 


समस्या क्र.4

ओटीपी जुन्या मोबाईल नंबर वर जाणे 

समाधान 👉 

दहा मिनिटे वाट पहा आणि पुन्हा प्रयत्न करा तरी पण हीच समस्या राहिली तर चार्ज स्तरावर युजर आयडी पाठवणे 

समस्या क्र.5

Not getting synced, saying Token  refresh issue..

समाधान 👉 

ओके बटन दाबा आणि पुन्हा सिंक करा नेटवर्क चांगला हवा.... 


समस्या क्र.6

Sync failed मेसेज 

समाधान 👉 

ॲप मधून लॉग आऊट व्हा व पुन्हा लॉगिन करा.. DO NOT UNINSTALL THE APP.


समस्या क्र.7

इमारत नंबर,  गणना घर नंबर एडिट होत नाही 

समाधान 👉 

प्रश्न क्रमांक 3 मधील नंबर व्यवस्थित तपासा चुकीचा असेल तर Sync करण्यापूर्वी रेकॉर्ड डिलीट करून नवीन भरा त्यानंतर एडिट शक्य नाही...


समस्या क्र.8

Captcha येत नाही 

समाधान 👉 

इंटरनेट तपासा व रिफ्रेश कॅपचा वर क्लिक करा 


समस्या क्र.9

Server busy, Network Slow मेसेज 

समाधान 👉 

काही वेळानंतर पुन्हा प्रयत्न करा..... 


समस्या क्र.10

ॲप क्रॅश होणे ( HLO keeps stoping)

समाधान 👉 

मोबाईल मधील RAM तपासा,  सगळे बॅकग्राऊंड ॲप्स( facebook, whatsup)  बंद करा आणि पुन्हा ॲप सुरु करा ....


समस्या क्र.11

Server error, pls try again

समाधान 👉 

इंटरनेट स्लो आहे... काही वेळाने पुन्हा प्रयत्न करा....


समस्या क्र.12

पहिल्यावेळी पासवर्ड बदलताना/ पासवर्ड येत नसेल/ पासवर्ड विसरल्यास.. Device is not registered for this user. Showing this error


समाधान 👉 

पहिल्यावेळी फक्त

CMMS पोर्टलवरून पासवर्ड रिसेट करा आणि डिवाइस रजिस्टर करा..... 


समस्या क्र.13

सुरुवातीला डेटा दिसत होता पण आता दिसत नाही.

समाधान 👉 

लॉग आउट करा आणि दहा मिनिटानंतर पुन्हा लॉगिन करा.....


समस्या क्र.14

लॉग आऊट केल्यावर Unsync Data जाणे 

समाधान 👉 

लॉग आऊट /लॉगिन केल्यावर डेटा जाणार नाही. अँप uninstall करू नये......


समस्या क्र.15

ट्रेनिंग ॲप मध्ये ओटीपी येत नाही व इन व्हॅलिड क्रिडेन्शियल 

समाधान 👉 

मोबाईल नंबर आणि यूजर आयडी टेस्ट सेन्सस पोर्टलवर तपासणे....


समस्या क्र.16

कुलूप बंद घराला एडिट करू शकत नाही.. जर त्या गणना घरात self - enumeration झाले असेल तर 

समाधान 👉 

लॉक चेक बॉक्स ला Uncheck  करा पुन्हा SE ID टाकावा लागेल....


समस्या क्र.17

Server Busy 

समाधान👉 

चांगल्या नेटवर्कमध्ये काही वेळाने पुन्हा प्रयत्न करा....


समस्या क्र. 18

Invaild URL, pls try again


समाधान 👉 

लॉगिन करून रजिस्टर करा तरीपण हीच समस्या असेल तर युजर आयडी charge admin कडे check करण्यासाठी पाठवा.... 


समस्या क्र.19

प्रश्न क्रमांक 21 स्वतःहून स्किप होत असेल तर 

समाधान 👉 

प्रश्न क्रमांक 20 मध्ये उघडे गटार निवडले असेल तर ही समस्या येऊ शकते. प्रश्न क्रमांक 20 मधील पर्याय तपासणे.


समस्या क्र.20

Unable to Fetch Data

समाधान👉 

रिफ्रेश बटन दाबा...


समस्या क्र.21

डेटा Sync केल्यानंतर सुद्धा दिसत नसेल तर 

समाधान👉 

लॉग आऊट आणि लॉगिन करा,  पर्यवेक्षक ॲप मध्ये डेटा सुरक्षित राहतो.....


समस्या क्र.22

Develope options are enabled

 समाधान👉 

फोन मध्ये खालील सेटिंग करा

 Developer Options बंद करा 

USB Debugging बंद करा 

VPN बंद करा 

डेट अँड टाईम ॲटोमॅटिक सेट करा...

 समस्या क्र. 23

Version issue

समाधान : 

Setting- Software update

 समस्या क्र 24

Cache clear करायचे असेल तर 

समाधान :

 Setting - apps - clear cache









जनगणना 2027 स्वगणना - अधिकृत लिंक

👉 https://se.census.gov.in


### स्वगणना कधी करू शकता?

महाराष्ट्रासाठी: 1 मे ते 15 मे 2026 

त्यानंतर 16 मे ते 14 जून 2026 पर्यंत गणक घरोघरी येतील.

स्वगणना कशी करायची - 9 सोप्या पायऱ्या:

1. पोर्टल उघडा: https://se.census.gov.in वर जा

2. राज्य निवडा: Maharashtra निवडा आणि कॅप्चा भरा

3. मोबाईल OTP:  कुटुंब प्रमुखाचे नाव व मोबाईल नंबर टाका → OTP ने लॉगिन करा

4. भाषा निवडा: 16 भाषांपैकी एक निवडा. नंतर बदलता येणार नाही

5. पत्ता भरा: जिल्हा, पिन कोड, गाव/शहर टाका

6. घर मॅपवर मार्क करा: डिजिटल मॅपवर तुमच्या घराचे अचूक स्थान मार्क करा

7. 33 प्रश्न भरा: घर, कुटुंब, सुविधांबद्दल 33 प्रश्नांची उत्तरे द्या

8. Final Submit: सर्व तपासून Submit करा. नंतर बदल करता येणार नाही

9. SE ID जतन करा: Submit केल्यावर SE ID मिळेल. SMS/ईमेलवर पण येईल. गणक आल्यावर हीच ID द्यायची 


महत्त्वाचे:

1. *एक मोबाईल = एक घर.* एका नंबरवरून एकच घर नोंदवता येते

2. *मुखिया नाव बदलता येत नाही* - काळजीपूर्वक भरा

3. *OTP कोणालाही देऊ नका* - गणकाला पण OTP द्यायचा नाही. तो फक्त SE ID मागेल

4. फसवणुकीपासून सावध रहा: जनगणनेच्या नावाने येणाऱ्या लिंक/कॉलवर क्लिक करू नका. फक्त http://se.census.gov.in हीच अधिकृत साइट आहे 


फायदे:

- घरबसल्या फॉर्म भरता येतो

- गणक आल्यावर वेळ वाचतो - फक्त SE ID द्यायची

- चूक होण्याची शक्यता कमी 


*टीप:* स्वगणना केली तरी गणक व्हेरिफिकेशनसाठी घरी येईलच, पण कागदी फॉर्म भरावा लागणार नाही 1

📢 महत्त्वाची सूचना – Census स्व-गणना (Self Enumeration) 2026


नमस्कार 🙏

भारत सरकारच्या जनगणना प्रक्रियेअंतर्गत स्व-गणना फॉर्म भरण्याची सुविधा सुरू झाली आहे.  आपल्या कुटुंबाची अचूक माहिती नोंदवण्यासाठी खालील प्रक्रिया काळजीपूर्वक पूर्ण करा 👇


🌐 अधिकृत वेबसाईट:

👉 https://se.census.gov.in

📝 स्व-गणना प्रक्रिया (Step by Step)


1️⃣ पोर्टलवर लॉग-इन करा

वेबसाईटला भेट देऊन आपले राज्य व आवश्यक माहिती निवडा.


2️⃣ कुटुंब नोंदणी करा

कुटुंब प्रमुखाचा मोबाईल नंबर व ई-मेल आयडी नोंदवा.


3️⃣ भाषा निवड व OTP पडताळणी

आपली सोयीची भाषा निवडा आणि मोबाईलवर आलेला OTP टाका.


4️⃣ स्थान माहिती भरा

जिल्हा, तालुका, गाव/शहर व स्थानिक माहिती अचूक भरा.


5️⃣ नकाशावर लोकेशन मार्क करा

आपल्या घराचे अचूक स्थान नकाशावर दर्शवा.


6️⃣ प्रश्नावली भरा

कुटुंबातील सर्व सदस्यांची माहिती व्यवस्थित भरा.


7️⃣ Preview तपासा

भरलेली माहिती पुन्हा तपासा आणि आवश्यक दुरुस्ती करा.


8️⃣ Final Submit करा

एकदा सबमिट केल्यानंतर माहितीमध्ये बदल करता येणार नाही.


9️⃣ प्रगणक (Enumerator) भेट 👨‍💼👩‍💼

नंतर प्रगणक आपल्या घरी भेट देऊन पडताळणी करेल.

भारताची जनगणना 2027

घरयादी व घरगणना सूचना पुस्तिका मराठी मार्गदर्शिका पीडीएफ डाउनलोड. 

Download

जनगणना २०२६-२०२७ अपडेट्स 👇👇

टप्पा १ (Phase I)

जनगणना-2027 च्या पहिल्या टप्प्यासाठी प्रगणक व पर्यवेक्षक यांच्या प्रशिक्षणाबाबत भारताचे महारजिस्ट्रार व जनगणना आयुक्त कार्यालयाकडून प्राप्त मार्गदर्शक सूचना दि ०९/०४/२०२६

Download

जनगणना पर्यवेक्षक प्रगनक मानधन बाबत अधिकृत परिपत्रक

Download

कर्मचाऱ्यांसाठी:

👇👇👇

२७ एप्रिल २०२६ ते १५ मे २०२६

जनतेसाठी (Public):

👇👇👇👇

स्व-प्रगणन (Self-enumerate): १ मे २०२६ ते १५ मे २०२६

याचा अर्थ असा की, जनतेसाठी ही सुविधा देण्यात आली आहे की ते स्वतः आपली माहिती भरू शकतात.

निष्कर्ष:

ज्या सर्व कर्मचाऱ्यांची जनगणना ड्युटी येईल, त्या सर्वांचे प्रशिक्षण ३ दिवसांत पूर्ण होईल.

ड्युटी वाटप आणि एरिया मॅपिंग (Area Mapping):

२७ एप्रिल ते १५ मे दरम्यान हे काम केले जाईल.

टप्पा २ (Phase II)

१६ मे ते १५ जून २०२६

या टप्प्यात ज्यांची ड्युटी लागेल (प्रगणक किंवा पर्यवेक्षक), त्यांना त्यांच्या नेमून दिलेल्या HLB (House Listing Block) क्षेत्रात जाऊन काम करावे लागेल. यामध्ये काय करावे आणि काय करू नये, याची सविस्तर माहिती प्रशिक्षणात दिली जाईल.

टप्पा ३ (Phase III)

फेब्रुवारी २०२७ मध्ये होईल.

सुरुवातीचे २ टप्पे हे फेब्रुवारी २०२७ च्या तयारीसाठी आहेत, जे सर्वात मुख्य आणि महत्त्वाचे काम असेल.

कर्मचाऱ्यांनी २७ एप्रिलपर्यंत काय करावे?

मुद्दा क्र. १:

👇👇

तुम्हाला ड्युटी वाटपाचा मेसेज ईमेलवर आला असेल किंवा पुढे येणार असेल, तर आपला ID आणि पासवर्ड सुरक्षित सेव्ह करून ठेवा.

अ‍ॅप आत्ताच डाउनलोड करू नका ❌❌. प्रशिक्षणादरम्यान तुम्हाला सूचना दिल्या जातील की ID-पासवर्डचा वापर कसा करायचा.

मुद्दा क्र. २:

👇👇👇👇

जनगणनेच्या कामासाठी तुम्ही जो मोबाईल आणि मोबाईल नंबर वापराल, तो तुम्ही बदलू शकत नाही. तसेच, तुम्ही दुसऱ्याच्या मोबाईलमध्ये आपला ID-पासवर्ड वापरू शकत नाही.

मुद्दा क्र. ३:

👇👇👇👇👇

मोबाईलची स्थिती:

तुमचा मोबाईल Android 11 आणि किमान 4 GB RAM असलेला असणे आवश्यक आहे.

मुद्दा क्र. ४:

👇👇👇👇👇

ज्या अ‍ॅपमध्ये काम करायचे आहे, त्याचे नाव: HLO (HOUSE LISTING OPERATION).



मुद्दा क्र. ५:

👇👇👇👇

अ‍ॅपची भाषा:

एकदा निवडलेली भाषा पुन्हा बदलता येणार नाही ❌❌.

प्रशिक्षणापूर्वी तुमच्या 'अल्टरनेट' (पर्यायी) नंबरवर मेसेज येऊ शकतात. याचे कारण म्हणजे प्रशिक्षणात तुम्हाला Dummy ID-पासवर्ड दिले जातील, ज्यासाठी पर्यायी नंबरचा वापर करायचा आहे. प्रत्यक्ष फिल्ड वर्कसाठी मात्र तुमचा नियमित मोबाईल नंबरच वापरावा लागेल.

निकाल (Result):

२७ एप्रिल ते १५ जून हे एक नवीन काम आणि नवीन आव्हान आहे. जे कर्मचारी कामाच्या गांभीर्याने काम करतील, त्यांना हे सोपे जाईल. यावेळेस सर्व काम मोबाईल तंत्रज्ञानावर आधारित आहे.

जर तुम्ही पर्यवेक्षक (Supervisor) असाल आणि तुमच्या टीममध्ये असे कर्मचारी असतील ज्यांना मोबाईलवर काम करता येत नाही, तर ती मोठी डोकेदुखी ठरू शकते. त्यामुळे प्रशिक्षणापूर्वीच आपल्या टीमशी चर्चा करा.

प्रशिक्षणात संपूर्ण टीमने एकत्र मिळून सर्व समजून घ्यावे की:

अ‍ॅपचा वापर कसा करायचा?

कोणती भाषा निवडायची?

प्रश्न कशा प्रकारे विचारायचे?

यासाठी पूर्व-नियोजन करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

सर्वांना शुभेच्छा!


🌀जनगणना 2027 बाबत 🌀

टप्पा 1- घरयादी व घर गणना (16 मे 2026 ते 14 जून 2026) 

(प्रगणक मानधन टप्पा 1 साठी 9000/-)

टप्पा 2 - मार्च ते मे 2027 प्रत्यक्ष 34  प्रश्नांवर आधारित कुटुंब सदस्य वैयक्तिक माहिती घेणे.

(प्रगणक मानधन टप्पा 2 साठी 16000/-)

एकूण 9000+16000 = 25000

महत्त्वाचे

1) पहिल्यांदाच होणारी डिजिटल जनगणना ही C-Dac द्वारा विकसित CMMS ऑनलाईन प्रणाली द्वारा होणार आहे.

2) प्रत्येक भारतीय नागरिकाला स्वगणना करता येणार आहे. त्याचे व्हेरिफिकेशन 21अंकी तयार झालेला कोड घेऊन प्रगणक करेल.  

         याचाच अर्थ स्वगणना करणेबाबत जेवढी जनजागृती होईल तेवढा प्रगनकाचा वेळ वाचेल व दिलेले कामकाज लवकर पूर्ण  होईल.


महाराष्ट्र शासनाच्या सामान्य प्रशासन विभागाने दिनांक 26 फेब्रुवारी 2020 रोजी अधिसूचनेद्वारे जनगणनेबाबत पुढील प्रमाणे राजपत्र निर्गमित केले आहे.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र

असाधारण भाग चार-अ

वर्ष १२, अंक ३२ (२)]

शुक्रवार, फेब्रुवारी २७, २०२६/फाल्गुन ८, शके १९४७

[पृष्ठे २, किंमत : रुपये १५.०० असाधारण क्रमांक १२३

प्राधिकृत प्रकाशन

महाराष्ट्र शासनाने केंद्रीय अधिनियमांन्वये तयार केलेले (भाग एक, एक-अ आणि एक-ल यांमध्ये प्रसिद्ध केलेले नियम व आदेश यांव्यतिरिक्त) नियम व आदेश.

सामान्य प्रशासन विभाग

मंत्रालय, मुंबई ४०० ०३२, दिनांक २६ फेब्रुवारी २०२६.

अधिसूचना

क्रमांक जनग-१२२६/प्र.क्र.१५/का-विकाअ-सा.अ. ९९ (ई). जनगणना अधिनियम, १९४८ (१९४८ चा ३७) मधील कलम ३ व कलम १७ क तसेच जनगणना नियम, १९९० मधील नियम ६ क व ६ घ अन्वये केंद्र सरकारला प्रदत्त अधिकारांतर्गत, तसेच भारत सरकार, गृह मंत्रालय (भारताचे महानिबंधक कार्यालय) यांची अधिसूचना क्रमांक सा.अ. ११९ (ई), दिनांक ७ जानेवारी २०२० जी भारताचे राजपत्र, असाधारण, भाग II, विभाग ३, उपविभाग (ii), दिनांक ९ जानेवारी २०२० चे अधिक्रमण करताना, अशा अधिक्रमणा पूर्वी केलेल्या किंवा करण्यापासून वगळलेल्या बाबी वगळता, राज्य शासन याअन्वये जाहीर करते की, भारताची जनगणना-२०२७ अंतर्गत राज्यातील घरयादी व घरगणनेचे क्षेत्रीय कार्य दिनांक १६ मे २०२६ ते दिनांक १४ जून २०२६ या कालावधीत पार पडेल. तसेच प्रत्यक्ष क्षेत्रकार्यास प्रारंभ होण्यापूर्वी १५ दिवस म्हणजेच दिनांक १ मे २०२६ ते दिनांक १५ मे २०२६ या कालावधीत स्व-गणनेचा पर्याय उपलब्ध असेल.

महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने,


भ. बु. गावडे, शासनाचे सह सचिव.



जनगणना २०२६-२७ च्या कामकाजाबाबत.

भारत सरकार निर्देशित व महाराष्ट्र शासन पुरस्कृत जनगणना २०२६-२७ चे कामकाज सुरु आले आहे त्यानुषंगाने दिनांक १०/०२/२०२६ रोजी आयुक्त कार्यालय, पुणे मनपा येथे व्हीमीद्वारे आलेल्या राज्यस्तरीय बैठकीमध्ये जनगणनेच्या पहिल्या फेरीचे कामकाज दि.१६/५/२०२६ ते १४/०६/२०२६ होणार असून त्या कामकाजाबाबतचा कार्यक्रम पुढीलप्रमाणे जाहीर करण्यात आलेला आहे.


भारताचे राजपत्र

सीजी डीएल ए-०७०१२०२६-२६९१७१ सीजी-डीएल-ई-०७०१२०२६-२६९१७१

विलक्षण

भाग II- वनीकरण ३-उप-विभाग (ii) भाग ११-विभाग ३-उप-विभाग (ii)

प्राधिकरणाने प्रकाशित केलेले

क्रमांक ८९

नवी दिल्ली, बुधवार, ७ जानेवारी २०२६/१७ एप्रिल १९४७

क्रमांक ८९१

नवी दिल्ली, बुधवार, ७ जानेवारी २०२६ / पौष १७, १९४७

गृह मंत्रालय (रजिस्ट्रार जनरल कार्यालय, भारत)

बातम्या सूचना

नवी दिल्ली, ७ जानेवारी २०२६

९९ (ब). केंद्र सरकारने, जनगणना कायदा, १९४८ (१९४८ चा ३७) च्या कलम ३ आणि कलम १७अ द्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांचा वापर करून, जनगणना नियम, १९९० च्या नियम ६अ आणि नियम ६ड सह वाचले जाते, आणि भारत सरकार, गृह मंत्रालय (रजिस्ट्रार जनरल कार्यालय, भारत), क्रमांक एस.ओ. च्या अधिसूचनेला रद्द केले आहे. ७ जानेवारी २०२० रोजी प्रकाशित झालेल्या भारतीय राजपत्र, असाधारण, भाग II, कलम ३, उपकलम (ii), दिनांक ९ जानेवारी २०२० रोजी प्रकाशित झालेल्या कलम ११९ (ई), याद्वारे घोषित केले आहे की, अशा अधिग्रहणापूर्वी केलेल्या किंवा वगळलेल्या गोष्टी वगळता, भारताच्या जनगणना २०२७ शी संबंधित घरांची यादी तयार करण्याचे काम १ एप्रिल २०२६ ते ३० सप्टेंबर २०२६ दरम्यान भारतातील सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये प्रत्येक राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशाने निर्दिष्ट केलेल्या तीस दिवसांच्या कालावधीत केले जाईल. स्व-गणनेचा पर्याय देखील उपलब्ध असेल, जो तीस दिवसांच्या घरोघरी घरांची यादी तयार करण्याच्या सरावाच्या सुरुवातीच्या पंधरा दिवसांच्या कालावधीत केला जाईल.


[एफ.क्र. ९/८/२०२५-सीडी(सीईएन)]

मृत्युंजय कुमार नारायण, रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त

१२६ जी१/२०२६


 महाराष्ट्र शासनाच्या सामान्य प्रशासन विभागाने दिनांक 11 नोव्हेंबर 2024 रोजी सर्व जिल्हाधिकारी व महानगरपालिका आयुक्त सर्व यांना जनगणना २०२१ सर्व जिल्हे/तहसिल/शहरे/गावे यांच्या प्रशासकीय सीमा जनगणनेकरिता दिनांक ०१ जानेवारी, २०२५ पासून गोठविण्याबाबत पुढील प्रमाणे निर्देश दिले आहेत.

संदर्भ : क्रमांकः जनग १२२०/८६/प्र.क्र.१८/५, दिनांक ०६ नोव्हेंबर, २०२४.


महोदय/ महोदया,

उपरोक्त विषयायावत संदर्भाधिन दिनांक ०६ नोव्हेंबर, २०२५ ची अधिसूचना आवश्यक कार्यवाहीस्तव सोबत जोडली आहे. सदर अधिसूचना सामान्य प्रशासन विभागाच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. त्तदर अधिसूचना आपल्या अधिपत्याखालील सर्व संबंधित कार्यालयांच्या निदर्शनास आणण्यात यावी, ही विनंती.

सहपत्र- वरीलप्रमाणे


आपली,

(उर्मिला सावंत)

अवर सचिव, महाराष्ट्र शासन


प्रत,

१. संचालक, जनगणना संचालनालय, एक्स्चेंज बिल्डींग, २ रा मजला, सर शिवसागर रामगुलाम मार्ग, बेलॉर्ड इस्टेट, मुंबई ४०० ००१ यांना माहितीस्तव सादर.

२. सह सचिव/उप सचिव, नगर विकास विभाग, मंत्रालय, मुंबई ४०० ०३२.

३. सह सचिव/उप सचिव, महसूल व वन विभाग, मंत्रालय, मुंबई ४०००३२.

४. सह सचिव/उप सचिव, ग्राम विकास व पंचायतराज, बांधकाम भवन, मुंबई

५. निवडनस्ती (कार्यासन-५)


सहपत्रांसह संपूर्ण आदेश पीडीएफ स्वरूपात डाउनलोड करण्यासाठी खालील Download वर क्लिक करा.

Download


महत्त्वाची माहिती मिळवण्यासाठी आपल्या व्हाट्सअप/टेलिग्राम ग्रुप वर 9765486735 हा नंबर ॲड करावा.

नियमित अपडेट्स मिळवण्यासाठी गुगल सर्च करा pradipjadhao हा ब्लॉग.

व्हिडिओ स्वरूपात माहिती लाईक शेअर कमेंट करा आमच्या पुढील युट्युब चैनल ला.. 

https://youtube.com/c/pradipjadhao

Join WhatsApp Channel

Follow Telegram Chanel

नवनवीन शैक्षणिक/शिक्षक व कर्मचारी हिताची माहिती मिळवण्यासाठी खालील व्हाट्सअप ग्रुप वर जॉईन व्हा.

Join WhatsgApp Group

जॉईन टेलिग्राम ग्रुप

Thank you🙏 

टिप्पणी पोस्ट करा

3 टिप्पण्या

हि महत्वपूर्ण माहिती आपल्या इतर WhatsApp ग्रुपमध्ये नक्की पाठवा.